آیسان سعیدی
روزنامه‌نگار ورزشی
سقف قرارداد. این مناقشه جدید فوتبال ایران است. یک قانون خلق‌الساعه و من درآوردی که واکنشی آنی به ارقام افسارگسیخته و نجومی ستاره‌های فوتبال ایران بود. آنها که در بازار مکاره و داغ نقل و انتقالات با رقم‌های حیرت‌انگیز و اعجاب‌آور جابه‌جا می‌شوند و با لبخندی ملیح روی صورت روبه‌روی دوربین‌ها ژست می‌گیرند. ارقامی که شاید تنها 4 درصد جامعه بتواند آن را درک کند و برای 96 درصد بقیه جامعه حتی شمارش آن ممکن نیست!
بیایید ماجرا را از یک زاویه دیگر ببینیم. از زاویه خارجی‌هایی که قرار است در این فصل در لیگ ایران زندگی کنند. مردانی که از آنسوی آب‌ها و کشورهای صاحب سبک به ایران می‌آیند و حاضر می‌شوند در این فوتبال لجام گیسخته، بی‌برنامه، بدون امکانات و غیرحرفه‌ای کار کنند. آنها که متعلق به یک مکتب به روز و علمی هستند و در سالیان سال در یک محیط مدرن و حرفه‌ای با بهترین ستاره‌ها کار کرده‌اند و کنار مربیان ممتازی قرار گرفته‌اند اما حالا چند هزار کیلومتر آنطرف‌تر از خاستگاه خود در سرزمینی مشغول شده‌اند که هیچ شباهتی به روزهای گذشته ندارند. آیا می‌توان گفت که با قانون من درآوردی و یک‌شبه سقف قرارداد نمی‌توانید از یک رقم مشخص معادل 270 هزار دلار بیشتر بگیرید! یعنی بازیکن و مربی خارجی که قطعاً با رقمی 2 یا 3 یا حتی 4 برابر این مبلغ با باشگاه متبوع خود توافق کرده، ناگهان به‌دلیل قانون سقف قرارداد به همه توافق‌های ثبت شده روی کاغذ پشت پا زده و تنها 270 هزار دلار دریافت کند!
قانون سقف قرارداد به همین اندازه غیرواقعی و مضحک است. قانون بدی که حتی بد هم نیست و هیچ ضمانت اجرایی ندارد.

 

آرمن ساروخانیان
روزنامه‌نگار ورزشی
در میانه راه نقل و انتقالات تابستانی بود که یک بار دیگر بحث سقف قرارداد مطرح شد؛ واکنشی دیرهنگام و احساسی به ارقام درشتی که برای جابه‌جایی بازیکنان لیگ برتر مطرح می‌شود. دیرهنگام از این بابت که نیمی از تیم‌ها کارشان را شروع کرده بودند و نمی‌توان قانونی را فقط برای نیمی از لیگ اجرا کرد. و احساسی از این جهت که این طرح چند سال قبل شکست خورده بود و اجرای دوباره‌اش نتیجه متفاوتی نخواهد داشت.
سؤال کلیدی در بحث سقف قرارداد این است که قیمت واقعی بازیکنان ایرانی شاغل در لیگ کدام است؟ پاسخ به این سؤال بستگی به این دارد که چه جایگاهی داشته باشید.
بازیکنان سابق معمولا معتقدند که این ارقام برای بازیکنان فعلی خیلی زیاد است و باید خیلی کمتر از این دریافت کنند. ملاک محاسبه آنها دستمزدی است که خودشان ده یا بیست سال قبل می‌گرفتند (علی دایی که از دریافتی بازیکنان دفاع کرده یک استثنا محسوب می‌شود).
بعضی از مسئولان هم از جا به جا شدن این ارقام در فوتبال ناراضی‌اند، ولی به دلیل ناآشنایی با پیچیدگی‌های این رشته هیچ جایگزین مناسبی ندارند و اعتراض‌شان راه به جایی نمی‌برد.
ولی اگر مدیر باشگاه باشید و انتظارات هواداران را روی شانه‌های‌تان احساس کنید، مجبورید بازیکن مورد نیاز مربی را به هر قیمتی جذب کنید. برای آنها سقف قرارداد یک شوخی است و اگر هم چنین قانونی در نظر گرفته شود، تلاش می‌کنند راهی برای دور زدنش پیدا کنند.
قیمت‌های بازیکنان بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود. در فوتبال اروپا که یک بازار گسترده است و مهمتر از آن باشگاه‌ها درآمدهای مشخصی دارند، قیمت‌ها منطقی‌تر است. با این حال یوفا برای کنترل این بازار قانون «بازی جوانمردانه مالی» را تعیین کرده و حتی در این شرایط هم برخی باشگاه‌ها ورشکسته می‌شوند.
فوتبال ایران بیشتر به یک جزیره شباهت دارد که ورودی و خروجی‌اش محدود است و همین گاهی می‌تواند قیمت‌ها را از یک نظام منطقی خارج کند. نیاز بیش از اندازه برای یک پست و کمبود گزینه استاندارد به بازیکن و مدیر برنامه‌اش فرصت می‌دهد که قیمتی غیرمنطقی طلب کنند. ورود بازیکنان خارجی به فوتبال ایران دردسرهای خودش را دارد و جبران این کمبود از طریق گزینه‌های خارجی چندان راحت نیست.
معضل دیگر فوتبال ایران به طبیعت باشگاه‌ها برمی‌گردد که عموما دولتی هستند و منابع درآمدشان روشن نیست. ولخرجی بیش از اندازه می‌تواند پس‌لرزه‌هایی داشته باشد و مطرح شدن دوباره بحث سقف قرارداد هم نتیجه قراردادهای گران تابستان امسال بود.
مدیران باشگاه‌ها معتقدند منابع درآمد کلاسیک فوتبال مثل حق پخش تلویزیونی، تبلیغات دور زمین و بلیت‌فروشی به آنها نمی‌رسد و اگر بستر قانونی آنها فراهم شود نیازی به کمک‌های بیرونی نخواهند داشت، ولی تا زمانی که این بستر آماده نشود همچنان بحث حیف و میل اموال عمومی از سوی منتقدان وجود دارد.
ماجرای دستمزد بازیکنان فوتبال پیچیدگی‌های خودش را دارد و تا زمانی که گره‌های بزرگتر باز نشود، هیچکدام از راه حل‌‌های موقت از جمله سقف قرارداد گره‌گشا نخواهد بود.

سعید زاهدیان
روزنامه‌نگار ورزشی
این فوتبال نتیجه همین مدیریت و همین تصمیمات خلق‌الساعه فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ است؛ حیدر بهاروند -که با دور زدن قانون همچنان روی صندلی‌اش نشسته- و اگر عزیزی خادم برکنار نمی‌شد، باید 4 سال دیگر با او سر می‌کردیم، بحثی پیرامون سقف قرارداد راه انداخته که سال‌ها قبل به شکست انجامید.
فوتبال در تمام دنیا با قوانین مشخصی اداره می‌شود؛ 11 بازیکن به زمین می‌روند و حتماً باید یکی از آنها «دروازه‌بان» باشد. سایر قواعد، قوانین و مقررات فوتبال هم نمی‌تواند از استاندارد جهانی فاصله بگیرد. در لالیگا ملاک تعیین قهرمان، بازی رودرو است و در لیگ جزیره تفاضل گل اما در هر دو لیگ فیرپلی مالی اجرا می‌شود.
فیرپلی مالی که برای مدیریت هزینه‌ها از سوی یوفا وضع شد، قوانین روشنی دارد؛ این قانون اجازه می‌دهد باشگاه‌ها 20 درصد بیشتر از درآمد خود خرج کنند اما در بازه زمانی سه ساله، باید درآمد و هزینه آنها همخوانی داشته باشد و باشگاه‌ها بدهکار نباشند.
سازمان لیگ ایران «فیرپلی مالی» را رها کرده و سراغ سقف قرارداد رفته؛ دلیل این تصمیم چندان پیچیده نیست. مدیریت سقف قرارداد با روحیه «مدیران‌ تنبل» سازگارتر است. به جای بررسی صورت‌های مالی و مو را از ماست کشیدن، هر قراردادی که بالاتر از سقف باشد، ثبت نمی‌شود. باشگاه‌ها هم در تقابل با مدیران تنبل که ضریب هوشی بالایی ندارند، سراغ دور زدن قانون می‌روند. از اهدای خودروی خارجی لوکس و حواله آهن تا هزار و یک کار دیگر که سقف قرارداد را دور می‌زند. فرار از قانون مدیرانی که تنها دغدغه‌شان نشستن روی صندلی است و برای مدیریت قراردادها سراغ قانون شکست خورده 10 سال قبل می‌روند، توسط مدیران صنعتی که مهندسی را خوب بلدند، آسان‌تر از فشار دادن کلید روشن و خاموش خط تولید خودرو و آهن است که یک کارگر ساده در سازمان آنها هر روز انجام می‌دهد!

 

سام ستارزاده
روزنامه‌نگار ورزشی
قانون منع جذب بازیکنان و مربیان خارجی را به‌یاد داریم که پیش از نقل ‌و انتقالات لیگ بیستم، به‌شکلی مبتدیانه و با شعار «حمایت از کالای تولید داخل(!)» ابلاغ شد؛ پیش از تصویب در هیأت‌رئیسه فدراسیون و با اعلام غیررسمی هوشنگ نصیرزاده و صادق درودگر در تلویزیون و رسانه‌های مجازی. حال، دژاووی تصمیمات کارشناسی‌نشده سازمان لیگ با برچسب «سقف قرارداد و سقف افزایش قرارداد» تکرار شده در حالی که تصویب این قانون به تأیید دست‌کم ۱۲ باشگاه لیگ‌برتری نیاز دارد.
بی‌شک دستمزدهای چندده‌میلیاردی به باشگاه‌های متمول لیگ نیز فشار کمرشکنی وارد خواهند ساخت؛ اما کسی قرار نیست دریابد که چنین افزایش نجومی معلول عدم مقابله جدی با دلال‌ها و عدم افشای نام آنها در رسانه‌ها و بسته نگه‌داشتن بازار بازیکنان لیگ است. در فصل گذشته، خارجی‌های باکیفیتی نظیر پاتوسی، منشا، فریرا، یامگا، گولسیانی، فائز الرشیدی و کی‌روش استنلی با حقوقی معادل زیر ۱۱ میلیارد تومان در سال نقشی کلیدی در تیم‌هایشان ایفا کردند؛ اما سازمان لیگ همچنان مصر به محدود و مشروط نگاه‌داشتن حضور چنین خارجی‌هایی در فوتبال ایران است.
ایراد بزرگ قانون سقف قراردادها نیز جایی است که فوتبالیست را کالا می‌پندارد و برای متعادل ساختن قیمت آن، الگویی به‌کار می‌برد که روی کالاها نیز جواب معقولی نداده. ارزش و دستمزد یک فوتبالیست ممکن است برحسب سن، عملکرد و آمار ملی و باشگاهی، طی یک فصل چند برابر شود. اگر بازار بازیکنان ایرانی و خارجی از هم ایزوله نباشند، نیازی به تصویب سقف‌های ناعادلانه نیست. به‌جای قانون سقف قرارداد، بهتر است قراردادهای یک‌ساله، دوساله توافقی و مشروط و دوساله با بندهای فسخ نازل را ممنوع کنید. خواهید دید چنین قوانینی چه ثباتی در دستمزدهای بازیکنان ایجاد خواهند کرد.
 

یونس علیزاده
روزنامه‌نگار ورزشی
همه چیزِ فوتبال، جنگ است. همه چیز؛ حتی عقد قرارداد با بازیکنان جدید. آنها که نه، اما مدیربرنامه‌ها وارد باشگاه‌ها می‌شوند و به‌دنبال دعوا می‌روند تا هر طور شده، رقم قرارداد را بالا ببرند. این کار، چند حسن اساسی دارد. هر حُسنی که فکرش را کنید، برای دلال‌ها و بازیکنان است اما باشگاه‌ها چیزی جز ضرر ندارند. آنها هستند که باید با فشار هواداران در فضای مجازی یا تجمع مقابل دفتر باشگاه‌، انتخاب‌های اشتباه با رقم‌های سنگین داشته باشند. صلح با بازیکنانی که پیشنهادات مالی سنگین می‌آورند و به‌دنبال شیرین‌ترین قرارداد ممکن هستند. اکثر باشگاه‌های ما از خون دولت می‌مکند؛ از بیت‌المال که باید خرج راهسازی، امنیت، سلامت، مَسکن، ازدواج، ورزش همگانی، کاهش ترافیک و بالا رفتن رفاه اجتماعی شود، هزینه جذب بازیکنان بی‌کیفیت در لیگ بی‌کیفیت ایران می‌شود. این صلح بیجا، فوتبال ایران را نابود کرده و هر سال بیشتر پسرفت می‌کنیم. پول مفت در فوتبال ایران جابه‌جا می‌شود و باز هم حال هیچ‌کس خوب نیست؛ حالا این وسط، یک لطیفه هم وجود دارد به‌نام «سقف قرارداد» که نباید زیاد جدی گرفت. کدام سقف قرارداد؟ بازیکنی که با رقمی کمتر از 15 میلیارد تومان، حتی حاضر نمی‌شود برای مذاکره به دفتر باشگاهی برود، چطور ممکن است با لطیفه‌ای به‌نام سقف قرارداد کنار بیاید؟ سال‌هاست که مسئولان و متولیان فوتبال کشورمان این لطیفه را می‌گویند و احتمالاً خودشان هم می‌خندند؛ آدم‌های هنرمند این فوتبال!
 

مازیار فیروزی
روزنامه‌نگار ورزشی
سقف قرارداد؛ حتی همین حالا که دارم این مطلب را می‌نویسم لبخند ملیحی روی لبانم نشسته! بعید است، شدنی نیست. هنوز یادمان نرفته که از زیر میز مغازه 50 -40 متری را رد می‌کردند و به جای قرارداد می‌دادند به آقای بازیکن! هنوز یادمان نرفته که سند فلان خودروی لوکس را می‌دادند به آقای بازیکن برای اینکه به تیم رقیب نرود. هنوز یادمان نرفته تراول‌هایی که خارج از چارت سازمانی و اداری توی کیف می‌ریختند تا آقای بازیکن زل بزند توی دوربین‌ها و بگوید: «به خاطر عشق بچگی‌هام و به خاطر میلیون‌ها هوادار کوتاه آمدم و کم قرارداد بستم.» نه؛ ما یادمان نمی‌رود. ضمن عذرخواهی؛ بریزید دور این مسخره‌بازی‌ها را. خودمان را که نمی‌خواهیم گول بزنیم. قسم و آیه هم ندارد. بازیکن هرچقدر که بخواهد، به او پول می‌دهید و بیشتر نگرانی‌تان این است که باشگاه‌های رقیب هزار تومان بیشتر بدهند و بازیکن مورد نظرتان را غر بزنند. حالا 14 تا باشگاه از 16 باشگاه لیگ برتری به سازمان لیگ نامه زده‌اند که موافق رعایت سقف قرارداد بازیکنان‌شان هستند! باشگاه‌هایی که خیلی‌هایشان شاکله اصلی تیم را بسته‌اند، قراردادهای‌شان را امضا کرده‌اند و حتی پیش‌پرداخت‌ها را هم داده‌اند. فکر می‌کنم این تمهیدات لازم که چند روز پیش حیدر بهاروند سرپرست غیرقانونی سازمان لیگ از آن نام برده بود به امسال قد نمی‌دهد و برای سال آینده هم که معلوم نیست چه اتفاق‌هایی خواهد افتاد.
آقایان! سقف قراردادی که شما از آن نام می‌برید، کف زمین است!