گزارش
محسن آجرلو
خیل عظیمی از ورزشیها و میلیونها ایرانی، روز گذشته را با خبر درگذشت محمدرضا یزدانی خرم آغاز کردند. یکی از بهترین و موفقترین مدیران تاریخ ورزش ایران که بامداد یکشنبه و در اثر عارضه قلبی از دنیا رفت. مطالب این صفحه ادای دینی است به دو دهه حضور مستمر و صدالبته مثمرثمر این مدیر سیاسی که کارنامهاش پربارتر از دهها مدیر ورزشی بوده است.
از کوچه اردیبهشت تا قطعه 103 بهشتزهرا(س)
محمدرضا یزدانی خرم اول آبان سال 1325 در تهران به دنیا آمد. کودکی و جوانی را در کوچه اردیبهشت، جایی حوالی خیابان نواب گذراند و بعد از استخدام در شرکت دخانیات، مدارج ترقی را یکییکی پیمود تا در نهایت به ریاست این شرکت برسد. از کودکی ورزش کرده بود اما هیچ وقت نتوانسته بود پدر را راضی کند تا برود سراغ ورزش حرفهای. مدیریت در پارس خودرو و چند شرکت بزرگ دیگر، گواهی بود بر توانایی بالای او در مدیریت. همین عامل هم باعث شد تا حسن غفوری فرد به محض آمدن به ورزش در سال 68، یکی از اولین انتخابهایش برای سپردن فدراسیونها، همین آقای یزدانی خرم باشد.
حضور 17 ساله و موفق او در والیبال آنقدر گفته شده که دیگر نیازی به تکرار مکررات نیست. تکان اساسی به این رشته و بنا نهادن سیستمی که در نهایت منجر به جهانی و المپیکی شدن این رشته شد، لقب معمار والیبال را برازندهاش کرد. آنقدر مسلط و موفق بود که وقتی در سال 85، سازمان تربیت بدنی با به هم ریختگی عجیب و غریب در کشتی مواجه شد، تصمیم گرفت او را از والیبال به کشتی بفرستد تا اوضاع این رشته مهم و مدالآور را سر و سامان دهد. حضور 5 ساله او در کشتی هم علیرغم جایگاه این رشته، به موفقیتهای بزرگ و ارتقای کشتی فرنگی ایران منجر شد. عنوان دومی جهان در فرنگی و کسب سه طلای ارزشمند و تاریخی در لندن، همگی ثمره حضور پنج ساله او در کشتی بودند که البته در نهایت با سر و شکل خوبی به پایان نرسید. یزدانی خرم پس از کشتی، مدت زمان کوتاهی را هم بهعنوان دبیرکل فدراسیون جهانی زورخانهای فعالیت کرد و دیگر هیچ گاه در ورزش آفتابی نشد.
ورزشیترین مدیر سیاسی
بحث حضور سیاسیون در ورزش سبقهای به اندازه تاریخ ورزش دارد. ماجرایی که هنوز هم مخالفان و موافقان بسیاری دارد که هیچ کدام به طریق دیگری معتقد نمیشوند. فارغ از این بحث که مدیریت سیاسیون در ورزش ارجحتر است یا خود ورزشیها؛ یزدانی خرم جزو نمونههای برجسته و موفق حضور مدیران سیاسی یا غیر ورزشی در این بخش بود. کسی که اگرچه هیچ سبقه، تجربه خاص یا گرایشی به ورزش نداشت اما از بسیاری مدیران ورزشی، مشکلات ورزشکاران و مربیان را بهتر میفهمید و میدانست که کمبودها کجاست و باید چه چیزهایی را برای رشد و پیشرفت به کار بگیرد. او بنایی را در والیبال معماری کرد که ریزهکاریهایش در زمان داورزنی انجام شد تا رشتهای که در آسیا هم محلی از اعراب نداشت، در سطح جهان حرفهای زیادی برای گفتن داشته باشد و بتواند تمام قدرتهای دنیای والیبال را حداقل برای یک بار شکست دهد.
خرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد
یزدانی خرم طی 75 سالی که زندگی کرد، بخشهای زیادی را در صنعت و ورزش ایران مدیریت کرد و اغلب هم مدیر موفقی بود. همین که همه واکنشها به رفتنش، گویای از دست دادن یکی از بهترین مدیران تاریخ ورزش ایران بوده و همه بزرگان کشتی و والیبال، به کارهای بزرگ و نقش غیر قابل اغماضش در این رشتهها اذعان داشتند، نشان میدهد راه را درست رفته. محمدرضا یزدانی خرم بدون شک جزء جداییناپذیر و یکی از ماندگارترین چهرههای تاریخ ورزش ایران بخصوص در بخش مدیریت بود که نمونهاش به این راحتیها یافت نخواهد شد.
کسی که در دوران حضورش در ورزش سه بار عنوان بهترین فدراسیون را با والیبال گرفت، نشان لیاقت را در سال 83 از دست رئیسجمهور وقت کشور دریافت کرد و با آوردن بوگانیکوف نسلی را به این رشته معرفی کرد که تا چندین دهه برای این رشته افتخار آفریدند. بازگرداندن بنا به کشتی فرنگی و دادن اختیار تام به این مربی کاربلد، از دیگر نقاط روشن کارنامه او بود که برای همیشه در یادها خواهد ماند. یزدانی خرم شاید یکی از مصداقهای بارز این شعر معروف «ژاله اصفهانی» بود. کسی که با تمام تاریک و روشنهای دوران مدیریتش، کارهای بزرگ و ماندگاری کرد و به قول شاعر، نغمههای فراموش نشدنی زیادی را در ورزش ایران از خودش به جا گذاشته که برای همیشه خرم باقی خواهد ماند.
زندگی صحنه یکتای هنرمندی ماست
هرکسی نغمه خود خواند و از صحنه رود
صحنه پیوسته بجاست
خرّم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد